Sporen uit de Tweede Wereldoorlog

Tijdens de Tweede Wereldoorlog speelde Drenthe een belangrijke rol als gebied waar verzet, onderduik en militaire bezetting samenkwamen. De provincie werd bezet door de Duitsers en kreeg te maken met ingrijpende gebeurtenissen die nog steeds zichtbaar zijn in het landschap en in dorpen en steden.

In Drenthe werden meerdere werkkampen ingericht waar dwangarbeid werd verricht voor onder andere de aanleg van militaire infrastructuur. Ook bouwden de Duitsers in het noorden van Zuidwest-Drenthe een militair vliegveld bij Havelte, waarvan vandaag de dag nog resten zoals bomkraters en oude structuren zichtbaar zijn in het Holtingerveld.

Tegelijkertijd groeide Drenthe uit tot een belangrijk gebied voor het verzet en voor onderduik. Veel Joodse mensen en verzetsstrijders doken onder op boerderijen en in afgelegen gebieden. Vooral Nieuwlande werd bekend doordat inwoners massaal onderduikers hielpen, wat het dorp later internationale erkenning opleverde.

In de bossen bij Diever werden geheime schuilplaatsen gebruikt, zoals het onderduikershol De Wigwam. Deze locaties lieten zien hoe gevaarlijk en georganiseerd het onderduiknetwerk in de regio was.

Naast onderduik en verzet speelde ook de vervolging van Joodse inwoners een grote rol in de oorlogsgeschiedenis van plaatsen zoals Meppel, waar de Joodse gemeenschap grotendeels werd weggevoerd. De sporen van dit verleden zijn nog terug te vinden in de stad en haar historische straatstructuur.

Samen laten deze gebeurtenissen zien dat Drenthe tijdens de Tweede Wereldoorlog niet alleen een bezet gebied was, maar ook een provincie waar verzet, overleving en herinnering een blijvende impact hebben gehad.

In Drenthe kun je meerdere locaties bezoeken die herinneren aan de Tweede Wereldoorlog. Bekende plekken zijn onder andere Kamp Westerbork, het voormalige Duitse vliegveld op het Holtingerveld bij Havelte, het Onderduikersmuseum De Duikelaar in Nieuwlande en het onderduikershol De Wigwam bij Diever. Samen laten deze locaties zien hoe breed de oorlogsgeschiedenis in de provincie aanwezig is: van vervolging en deportatie tot verzet en onderduik.

In Zuidwest-Drenthe zijn vooral veel sporen nog zichtbaar in het landschap zelf. Op het Holtingerveld bij Havelte zie je nog resten van het voormalige Duitse vliegveld, zoals delen van de startbaan, bomkraters en oude militaire structuren. In dezelfde omgeving lagen ook werkkampen en barakken, waaronder Barak Linde, die verbonden zijn met de aanleg van militaire infrastructuur tijdens de oorlog.

Ook in Nieuwlande vind je belangrijke herinneringen aan het onderduikverleden, waar het dorp bekend om werd door de massale hulp aan Joodse onderduikers. In Meppel is het Joodse verleden nog zichtbaar in de binnenstad, waar je via de oude straatstructuur en klinkersteegjes langs plekken komt die herinneren aan de Joodse gemeenschap en haar geschiedenis tijdens de oorlog.

Samen geven deze plekken een compleet beeld van de Tweede Wereldoorlog in Drenthe, waarbij je de geschiedenis niet alleen leert kennen, maar ook terugziet in het landschap en de dorpen zelf.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog zaten onderduikers verspreid over heel Drenthe verborgen. Vooral Nieuwlande werd bekend doordat veel inwoners onderduikers in huis namen. Ook werd er in de omgeving van het dorp gebruik gemaakt van een onderduikershol als tijdelijke schuilplaats.

Daarnaast werden afgelegen locaties in natuurgebieden gebruikt als schuilplaats, zoals het onderduikershol De Wigwam bij Diever.

Ja, in Zuidwest-Drenthe vind je het Onderduikersmuseum De Duikelaar in Nieuwlande. Dit museum vertelt het verhaal van onderduikers, verzetsgroepen en het dagelijks leven tijdens de Tweede Wereldoorlog in de regio.

Het museum is vooral bekend omdat Nieuwlande tijdens de oorlog een bijzondere rol speelde. Veel inwoners boden onderdak aan Joodse onderduikers en verzetsmensen, waardoor het dorp internationaal erkenning kreeg voor zijn verzetsgeschiedenis. Deze geschiedenis is niet alleen in het museum te zien, maar ook sterk verbonden met de omgeving zelf.

In de buurt van Nieuwlande ligt ook het onderduikershol van Nieuwlande, een voormalige schuilplaats waar onder andere verzetsleider Johannes Post verbleef. In dit hol werden onderduikers vaak slechts tijdelijk verborgen, totdat er een veiliger onderduikadres gevonden was.

Het onderduikershol was lange tijd slechts een eenvoudige schuilplek in het landschap, maar is later in ere hersteld. Dankzij de inzet van onder andere de 43e Gemechaniseerde Brigade van de Koninklijke Landmacht is het hol gerenoveerd en weer zichtbaar gemaakt als herinneringsplek aan de oorlogsgeschiedenis van de regio.

Ja, in Zuidwest-Drenthe kun je een speciale thematische fietsroute volgen langs locaties uit de Tweede Wereldoorlog. De bekendste route is de Beleefroute ‘Sporen uit de Tweede Wereldoorlog’, een route van ongeveer 59 kilometer die je meeneemt door onder andere Diever, Vledder en het Holtingerveld bij Havelte.

Tijdens deze route fiets je langs plekken waar de oorlog nog zichtbaar is in het landschap, zoals het voormalige Duitse vliegveld op het Holtingerveld, werkkampgebieden, onderduikerslocaties en monumenten die herinneren aan het verzet.

Wat deze route bijzonder maakt, is dat verhalen onderweg worden verteld door Diewertje Blok, waardoor de geschiedenis tot leven komt op belangrijke stopplekken langs de route.

Naast deze hoofdroute zijn er ook kortere varianten en lokale routes rond Havelte en het Holtingerveld, zoals de Oorlogsroute Holtingerveld, waarbij je onder andere bomkraters, oude startbanen en het gebied rond het voormalige vliegveld tegenkomt.

De routes zijn goed bewegwijzerd en kunnen zowel met de fiets als deels wandelend worden gedaan. Onderweg kom je steeds afwisselende landschappen tegen: van bossen en heide tot dorpen met verhalen over onderduikers en verzet.

Het Joodse verleden van Meppel gaat terug tot de 17e en 18e eeuw, toen zich hier een kleine maar belangrijke Joodse gemeenschap vestigde. Deze gemeenschap speelde een rol in het stadsleven met winkels, ambachten en een eigen religieus en sociaal netwerk.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd deze gemeenschap vrijwel volledig weggevoerd en vermoord in concentratie- en vernietigingskampen. Daarmee verdween een belangrijk deel van het Joodse leven uit de stad, maar de geschiedenis is nog steeds zichtbaar en voelbaar in Meppel.

In de binnenstad van Meppel zijn nog plekken te herkennen die verwijzen naar dit verleden. Denk aan de oude straatstructuur met klinkerstraatjes en steegjes in en rond het centrum, waar vroeger Joodse inwoners woonden en werkten. Ook zijn er herdenkingsplekken en sporen die herinneren aan verdwenen huizen en gezinnen.

In Meppel kun je de geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog op een interactieve manier beleven met de Vrijheidsroute Meppel. Deze route laat je langs plekken in de stad lopen waar tijdens de oorlog belangrijke gebeurtenissen plaatsvonden, zoals verzetsactiviteiten en onderduikadressen.

Voor kinderen is er een speciale GPS-route waarbij ze onderdeel worden van het verzetsverhaal van de Knokploeg Meppel. Via hun telefoon krijgen ze opdrachten en missies, zoals het helpen van onderduikers en het doorgeven van geheime berichten. Zo ervaren ze spelenderwijs hoe het verzet in Meppel werkte tijdens de oorlog.

Voor volwassenen is er een beleefroute door de stad waarbij je langs steegjes, pleinen en gebouwen komt waar echte oorlogsverhalen zich hebben afgespeeld. Denk aan plekken waar verzetsgroepen samenkwamen of waar onderduikers werden geholpen.

De route start bij het station van Meppel en is bedoeld als laagdrempelige manier om de geschiedenis van de stad tijdens de Tweede Wereldoorlog te ontdekken. Je hebt alleen een smartphone nodig om de verhalen op locatie te volgen.