De Tweede Wereldoorlog heeft in Drenthe haar sporen achtergelaten. Iedereen kent de geschiedenis van Voormalig Kamp Westerbork, minder mensen weten dat er in Zuidwest-Drenthe een Duits vliegveld bij Havelte werd aangelegd, werkkampen waren en het verzet een grote rol heeft gespeeld. Nog steeds is deze geschiedenis zichtbaar in het landschap.
Onderduikersmuseum de Duikelaar wil de geschiedenis van Nieuwlande in materiële en immateriële zin verzamelen, bewaren en doorgeven. De geschiedenis van Nieuwlande in de jaren ’40-’45 is de moeite waard om aan de jongere generatie door te geven. Niet alleen als eerbetoon aan de bekende verzetshelden, zoals Johannes Post en Arnold Douwes, maar ook aan de vele inwoners die zwijgend hun leven riskeerden door onderduikers in huis te nemen. Het museum geeft een beeld van de oorlog en de dilemma’s die dit met zich meebrengt.
Vele (Joodse) onderduikers vonden hier een veilig onderkomen. Het dorp en omgeving kreeg hiervoor op 11 april 1985 de Israëlisch Yad Vashem onderscheiding uitgereikt. Een eer die slechts twee plaatsen ter wereld kregen.
Het dorp dat zweeg heeft veel te vertellen.